Overige

Kritisch denken als onderscheid

Kritisch denken als onderscheid

In de discussie over wat nu het onderscheid is tussen het werk- en denkniveau van mbo en hbo opgeleide verpleegkundigen worden vaak termen zoals ‘analyseren, relateren, toetsen, beoordelen en evalueren’ genoemd. ‘Hbo opgeleide verpleegkundigen passen deze vaardigheden vaker en op een hoger niveau toe dan hun mbo vakgenoten’ was dan ook de belangrijkste uitkomst van een drietal focusgroepsbijeenkomsten waarbinnen het onderscheid tussen mbo en hbo opgeleide verpleegkundigen binnen de geestelijke gezondheidszorg centraal stond (Focusgroep, 2007). Deelnemers vanuit de beroepspraktijk (verpleegkundigen, praktijkopleiders en managers) en het onderwijs bestempelden voornoemde vaardigheden tot de meest kenmerkende verschillen tussen mbo en hbo opgeleide verpleegkundigen. In dit artikel worden vaardigheden als ‘analyseren’ en ‘beoordelen’ geclassificeerd onder het domein ‘kritisch denken’. De centrale vraag is hier of kritisch denken als belangrijk onderscheid gezien kan worden. Het zou dan een hulpmiddel zijn om taken en functies te differentiëren en binnen het onderwijs zou men curricula hierop beter af kunnen stemmen. In dit artikel wordt ingegaan op wat kritisch denken inhoudt waarbij cognitieve vaardigheden nadrukkelijk aan bod komen. Op basis van de HBO-GGz beroepscompetenties (GGZNederland et al, 2004) zou men immers een verschil verwachten in het vermogen om cognitieve vaardigheden in te zetten tussen hbo en mbo opgeleide verpleegkundigen. Mogelijk spelen hier ook andere factoren een (even) grote rol. Tenslotte wordt stilgestaan bij de verschillen tussen competentieprofielen bij kritisch denken als mogelijkheid om deze verschillen te meten.

Noten

1.

Dit zijn algemene beschrijvingen voor het vereiste eindniveau van de eerste, tweede en derde niveau in het hoger onderwijs, in Nederland voor de graden van Bachelor, Master en Doctor. De Dublin descriptoren zijn genoemd naar de plaats waar ze voor het eerst werden opgeschreven.

Referenties

1. Beckers F. & Nijhuis C. (2005) Functiedifferentiatie. Verpleging in beweging. Utrecht: Uitgeverij Lemma.
2. Den Boer, P. & Hovels, B. (2003) Leer en loopbaanmogelijkheden in de zorgsector. Een verkennend onderzoek onder werknemers en leidinggevenden in acht zorginstellingen. Tilburg: OSA.
3. Brouns, M. (2006) Zorginnovatie: opdracht voor het hoger onderwijs. Onderwijs en Gezondheidszorg, 30, 3-6.
4. Brunt, B. (2005) Critical thinking in nursing: An integrated review. The Journal of Continuing Education in Nursing, 36, 60-76.
5. Commissie Kwalificatiestructuur Gekwalificeerd voor de toekomst. Kwalificatiestructuur en eindtermen voor Verpleging en Verzorging, 1996
6. Commissie Implementatie Opleidingscontinuüm en Taakherschikking (Commissie LeGrand) (2003). De zorg van morgen, flexibiliteit en samenhang. Opgehaald van internet 03-10-2009. http://www.mobg.nl/uploads/deel1%20Rapport%20Le%20 Grand%20dezorgvanmorgen%2010-7-2003.pdf
7. Deneire, M. (2003) Verpleegkundig onderwijs in Vlaanderen. Wat is nieuw in de BAMA structuur? (II). Onderwijs en Gezondheidszorg, 27, 19-24.
8. Van Dam, E., Kraayvanger, G.& Hovels, B. (2004) Toepassing van functiedifferentiatie in ziekenhuizen anno 2003, eindrapport. Nijmegen: Kenniscentrum.
9. Dowding, D. & Thompson, C. (2002) Decision making and judgment in nursing-some conclusions. In: Clinical Decision Making and Judgment in Nursing. Edinburgh: Churchill Livingstone.
10. Dries N, Vantilborgh T, Pepermans R, Venneman L. Leervermogen als metacompetentie: ontwikkelbaarheid en loopbaanuitkomsten. Gedrag en Organisatie, (2008), 21-4: 365-85.
11. Edwards S. (2003) Critical thinking at the bedside: a Practical Perspective. Br J Nurs, 12-19: 1142-49.
12. Edwards, S. (2005) Kritisch denken aan het bed: een praktisch perspectief. Verpleegkundig perspectief, 2.
13. Facione, N.C. & Facione, P.A. (1996) Externalizing the critical thinking in clinical judgment. Nursing Outlook, , 44, 129-36.
14. Fisher, A. (2001) Critical Thinking. An Introduction. Cambridge: Cambridge University Press.
15. Focusgroep. (2007) Verslaglegging van focusgroepbijeenkomsten mbo-hbo onderscheid.
16. GGZ Nederland, Sciencia & HBO Raad. (2004) Beroepscompetenties van de HBO GGZ-verpleegkundige. GGZ Nederland.
17. Jagt, E.J. van der. (2003) Eisend gedrag en agressie van zorgvragers. In: Signalering Ethiek en Gezondheid. Zoetermeer: CEG.
18. Lange, J. de & Staa, A.L. van der. (2004) Transities in ziekte en zorg: op zoek naar een nieuw evenwicht. Verpleegkunde 19, (2), 142-150.
19. Ministerie VWS. (2003) Opleiden en taakherschikken: kabinetsstandpunten op rapporten. Den Haag: Ministerie VWS.
20. Moon, J., (2008) Critical Thinking. An exploration of theory and practice. London/New York: Routledge.
21. Movisie & Vilans. 2007 Beroepscompetentieprofiel mbo verpleegkundige, ten behoeve van onderwijsexperimenten. Utrecht: Movisie & Vilans.
22. De Moor, W. (2005) Het proces van organiseren. Individueel en sociaal constructuisme. Praktijkmodellen. Antwerpen/Apeldoorn: Garant Uitgeverij.
23. Pool, A. (2007) Doordacht verplegen. De beroepsrollen van de bachelorverpleegkundige. Uitgeverij Lemma.
24. Riddel, T., (2007) Critical Assumptions: Thinking Critically About Critical Thinking. Journal of Nursing Education, 46-3, 121-126.
25. Rycroft-Malone J, Seers K, Titchen A, Harvey G, Kitson A, McCormack B. (2003) What counts as evidence in evidence based practice? J Adv Nurs, 47-1: 81-90.
26. Scheffer, B.K. & Rubenfeld, M.G. (2000) A consensus statement on critical thinking in nursing. Journal of Nursing Education, 39-8, 352-359.
27. Simpson, E. & Courtney, M. (2002) Critical thinking in nursing education: A literature review. International Journal of Nursing Practice, 8, 89-98.
28. Spencer, C. (2008) Critical thinking in nursing: teaching to diverse groups. Teaching and Learning in Nursing, 3, 87-89.
29. Taminiau, F.& Den Boer, P. (2004) De positie van de HBO-verpleegkundige binnen de algemene ziekenhuizen. Eindrapport. Sectorfondsen Zorg en Welzijn.
30. VBOC-AVVV. (2006) Verpleegkundige toekomst in goede banen. Samenhang en samenspel in de beroepsuitoefening. Utrecht: VBOC-AVVV.
31. VBOC. (2006) Rapport Verpleegkundige toekomst in goede banen. Utrecht: VBOC.
32. Vereniging STIP. (2002) Beroepsdeelprofiel GGz-verpleegkundige. Dwingeloo: Uitgeverij Kavanah.
33. Walthew, P.J. (2004) Conceptions of critical thinking held by nurse educators. Journal of Nursing Education, 43-9, 408-411.
34. Wijnen, T. (2004) Implementatie van functiedifferentiatie. TvZ Tijdschrift voor Verpleegkundigen, 9, 28-31.
35. Wilkinson, J.M. (2008) Kritisch denken binnen het verpleegkundig proces. Amsterdam: Pearson Education Benelux.