Overige

Competentiegericht opleiden en leren aan de opleiding HBO-V van de Hogeschool van Amsterdam

Competentiegericht opleiden en leren aan de opleiding HBO-V van de Hogeschool van Amsterdam

Veranderingen in de maatschappij stellen nieuwe eisen aan zorgorganisaties en beroepsbeoefenaars in de verzorgende en verplegende beroepen. Het gaat werkgevers tegenwoordig niet meer alleen om behaalde getuigschriften en diploma's, maar om wat de verpleegkundige werkelijk kán. Deze maatschappelijke ontwikkeling heeft gevolgen voor de competenties waarover verpleegkundigen dienen te beschikken. Naast hogere eisen aan de beroepsspecifieke en communicatieve vaardigheden worden er nu ook metacognitieve vaardigheden, coördinatievaardigheden, leervaardigheden en ondernemendheid verwacht. We constateren dat de arbeidsmarkt in de zorg meer ondernemende en zelfstandige verpleegkundigen vraagt door de omslag van aanbodgerichte zorg naar vraaggerichte zorg. We zijn sinds de invoering van de nieuwe kwalificatiestructuur voor de verplegende en verzorgende beroepen volop bezig met de invoering van competentiegericht onderwijs bij de opleiding tot verpleegkundige kwalificatieniveau 5. Daarbij rijzen telkens weer nieuwe vragen bij docenten en verpleegkundigen in de beroepspraktijk; wat is nu precies competentiegericht opleiden? Hoe ziet dat eruit in de praktijk? Wat zijn de uitgangspunten en kenmerken van dit onderwijsconcept? Is dit nu echt wel wat nieuwsvn? In dit artikel zet de auteur uiteen wat de achtergronden en ontwikkelingsrichting zijn van het competentiegerichte curriculum bij de opleiding HBO-Verpleegkunde van de Hogeschool van Amsterdam.

In dit artikel

Competenties
Uitgangspunten
Het competentiebegrip
De praktijk als uitgangspunt bij het opleiden
Samenwerken, samen leren
Competentiegericht opleiden

Noten

1 Het gaat hierbij om de overgang van een postindustriële samenleving naar een kenniseconomie. Zie ook de op 8 februari 2001 uitgesproken rede ‘Verleiden tot kennisproductie’ bij het aanvaarden van het ambt van Hoogleraar Human Resource Development aan de Faculteit Onderwijskunde Universiteit Twente door Joseph Kessels.

2 Zie bijvoorbeeld elders in dit nummer het artikel van Christiaan Both, ‘Gekwalificeerd voor de toekomst: hét communicatiemiddel tussen onderwijs- en zorginstellingen’ op blz. 8-9.

3 Gekwalificeerd voor de toekomst. Eindrapportage Commissie Kwalificatiestructuur, Zoetermeer, 1996.

4 De integrale leerlijn; de theorieleerlijn; de vaardigheden/trainingenleerlijn; de praktijkleerlijn en de begeleidingsleerlijn.

5 Zie bijvoorbeeld ook: Keursten, P. Het einde van strategisch opleiden. In: Opleiding en Ontwikkeling, 10-1999 en Kessels, J.W.M. (1998). Kennisproduktiviteit en het corporate curriculum. In: Kessels, J.W.M., & Smit, C. (Eds.), Opleiders in Organisaties. Capita Selecta. Studenteneditie (1989-1997). (pp. 625- 641). Deventer: Kluwer Bedrijfsinformatie.

6 Themanummers over competenties Opleiding & Ontwikkeling, Tijdschrift voor Human Research Development, jaargang 11, nummer 10 en jaargang 12, nummer 1/2.

7 Mulder, M., Het begrip competenties. Enkele achtergronden en invullingen. In: Opleiding & Ontwikkeling. Tijdschrift voor Human Research Development, jaargang 11, nummer 10.

8 Sluys, E. van, en F. Kluytmans, Management van competenties. In: Reader Project Competentieleren. Hogeschool van Utrecht, Faculteit Economie en Management, 1996.

9 Bos, E.S. Competentie. Verheldering van een begrip. Open Universiteit Nederland, 1998.

10 Kessels, J.W.M. Het verwerven van competenties: Kennis als bekwaamheid. In: Opleiding & Ontwikkeling. Tijdschrift voor Human Research Development, jaargang 12, nummer 1/2.

11 Pool, A., e.a. Met het oog op de toekomst. Beroepscompetenties van HBO-verpleegkundigen. 2001.

12 Werkdocument competenties HBO-V. Amsterdam, juni 2002.

13 De win-win situatie van dialoog en afstemming. Verslag conferentie 1997 over de aansluiting werkveld-opleidingen gezondheidszorg. Utrecht, 1997.

14 Keursten, P. Het einde van strategisch opleiden? In: Opleiding & Ontwikkeling, 10- 1999.

15 Van der Linden, H.H.M. Ondernemend Leren. Ofwel: haalt het beroepsonderwijs 2010? In: Opleiding en Ontwikkeling, 5, 1999.

16 Convenant. Overeenkomst betreffende bestuurlijk akkoord tot invoering van het nieuwe opleidingenstelsel voor de verpleegkundige en verzorgende beroepen per 1 augustus 1997. Zoetermeer, 1996.

17 Zie bijvoorbeeld: Delhoofen, P., De student centraal, handboek zelfgestuurd onderwijs., Groningen, 1996.

18 Leistra, E. e.a., Beroepsprofiel van de verpleegkundige. Maarssen, 1999.

19 Zie ook: Kessels, J.W.M. De praktijk als een krachtige leeromgeving. In: onder redactie van J.H.J. de Jong en W.C.L. Robroek e.a. Leren en werken in het gezondheidszorg onderwijs. Houten/Diegem, 1997.

20 Nota ‘Werkbegeleiding’. Amsterdam, oktober 2002.